Plaatje 1: Theatervoorstelling dichtbij de Zocalo
Plaatje 2 en 3: Posterexpositie in Oaxaca
Plaatje 4: dichtbij de plek waar Brad Will vermoord is

Twee jaar geleden tijdens mijn laatste bezoek aan Oaxaca was ik getuige van de revolutie die zich hier in alle heftigheid afspeelde. Het complete centrum was voor maandenlang bezet door duizenden leraren en sympathisanten, die het aftreden van Ulises eiste. Daar bleef het niet bij. De volksopstand breidde zich uit naar tientallen dorpen, waar overheidsgebouwen bezet werden en waar de toegangswegen naar de stad geblokkeerd werden. En er ging geen dag zonder spanning voorbij. Soms kwam het voor dat er elk uur nieuwe geruchten de ronde deden over een inval van het leger of dat de APPO (overkoepelend orgaan die het aftreden van Ulises eiste) een akkoord bereikt had met de regering. Dat laatste is nooit gebeurd. Het ligt dan ook voor de hand dat dit soort geruchten werden verspreid door de regering om onenigheid te creëeren tussen de verschillende organisaties (politieke partijen, vakbonden, inheemse organisaties, actiegroepen en ngo's) die zich verenigd hadden binnen de APPO. Daarom werden er dan ook verschillende radiostations en televisiestations bezet en begonnen de demonstranten met het uitzenden van hun eigen nieuws. Helaas moest hun eigen media ook met regelmaat vermelden dat er mensen die de barricades aan het verdedigden waren het leven moesten laten. Vooral 's nachts waren er paramilitairen actief die lukraak mensen doodschoten om paniek te zaaien.

Het voelde dan ook raar om terug te zijn in de stad. Op de dag dat ik aankwam heb ik 's avonds het centrum verkend, waar ik verdwaasd om me heen heb staan te kijken. Op het eerste gezicht leek er geen spoor van de revolutie terug te vinden zijn. Alle graffity en de posters is van de muren verdwenen en de toeristen zijn in grote getalen terug in de stad. 'Dit zijn vooral mensen uit Europa', wist Nancy Davies, auteur van the People Decide, mij te vertellen. 'Door de sterke eurokoers is het voor Europeanen spotgoedkoop om naar Mexico te komen. De Amerikanen laten het echter massaal afweten. En daar moeten de winkels het hier over het algemeen van hebben. Amerikanen houden zich meer bezig met 'funshopping'.' Volgens haar (en vele anderen met wie ik sprak) is de APPO min of meer uit elkaar gevallen. Vandaag de dag wordt het vooral gedomineerd door de FPR en is er sprake van infiltratie door de overheid en tevens van omkoperij van APPO-leden die veel macht uitoefenen binnen het collectief. De volksstrijd gaat gewoon door volgens haar. 'Dit speelt zich vooral in de dorpjes af. 2006 is duidelijk een breekpunt geweest. Er zijn nu zoveel wijk en dorpsraden opgericht, waar de mensen zelf hun plannen smeden. En nu is er veel meer openheid. Mensen durven nu over meer zaken te praten en is het heel gewoon als je hardop roept dat de overheid corrupt is. Vroeger was dat heel anders. De revolutie leeft dan ook nog voort.'

De eerste twee dagen terug in Oaxaca waren best emotioneel. Gistermiddag toen ik iemand van CIPO geïnterviewd had, liep ik langs de plek waar Brad Will twee jaar geleden doodgeschoten is. In die tijd heb ik nauw met hem samengewerkt en beschouwde hem als een kameraad. Toen hij stond te filmen hoe paramilitairen demonstranten onder vuur namen, moest ook hij het leven laten. Voor mij is dit nog steeds niet te bevatten. Op youtube staan zijn laatste filmopnamen. Er valt precies te zien wie hem doodgeschoten heeft. De regering zegt echter, na een eigen onderzoek die door onder andere Amnesty International is afgedaan als onjuist, dat leden van de APPO hem dood hebben geschoten. En het trieste is dat de mensen die hem toen hebben geprobeerd te beschermen nu in de gevangenis zitten, met de beschuldig hem dood te hebben geschoten. Welkom in Mexico...

Mijn humeur klaarde echter op toen ik een straattheatervoorstelling aanschouwde dichtbij de Zocalo. Zo'n honderd jongeren waren hierbij aanwezig. De opstandige sfeer 'van toen' was weer een beetje terug. De muziek, de vurige toespraken en het collectieve besef dat de overheid corrupt is en dat het noodzakelijk is om te werken aan de opbouw van een menswaardig bestaan. Met andere woorden: om te vechten voor een basisdemocratische samenleving, geheel los van de persoonlijke belangen van politici, managers uit het bedrijfsleven en drugsbaronnen.

Dit gevecht speelt zich vooral af in de dorpjes. Momenteel logeer ik bij vrienden in San Felipe Tejalapam, zo'n dertig kilometer ten noorden van de stad. Zij waren nauw betrokken bj de opstand van 2006 en brengen mij in contact met mensen die zich nog altijd actief inzetten. Ik blijf hier nog een paar dagen om aan een artikel te werken over de huidige situatie in Oaxaca en dan ga ik op weg naar Tehuantepec. Aan de ene kant heb ik enorme zin om weer op de fiets te stappen, aan de andere kant zie ik er ook tegenop omdat veel mensen me voor gek verklaren. Zij zeggen dat de weg veel te gevaarlijk is voor fietsers (tweebaanswegen met veel vrachtverkeer en met enorme hoogteverschillen) en adviseren me dan ook met de bus naar de kust te gaan, waar het verkeer een stuk rustiger is. Ik heb besloten het toch met de fiets te gaan proberen omdat ik Midden-Amerika, het doel van mijn reis, nader. Het is ongeveer een week fietsen naar de grens met Chiapas. Mijn kapotte spiegel heb ik met veel moeite kunnen vervangen (tientallen winkels heb ik afgestruind voor de juiste onderdelen) en zonder haast wil ik de bergen doorkruizen, zodat ik de energie heb om alert te blijven. Voor mijn gevoel heb ik de laatste weken al genoeg gesmokkeld met locale bussen en het is natuurlijk wel een fietsproject, wat het wat mij betreft ook moet blijven!


top