Een wandelende portemonnee
Foto 1: El Matazano van een afstand
Foto 2: De halfafgemaakte watertank
Foto 3: Het kliniekje dat met geld uit Nederland gebouwd is
En daar zit ik gisterochtend ineens in een klein schoolgebouwtje, voor een groep van zo'n vijftig inwoners van el Matazano. Ik moest plaatsnemen voor het schoolbord, alsof ik de leraar was die zou vertellen hoe het allemaal in elkaar zit. Rechts van mij zaten de mannen, achter in het lokaaltje de jongeren en links van mij de vrouwen en kinderen. Terwijl een vrouw ongegeneerd haar baby borstvoeding aan het geven was keek de rest mij vol verwachting aan.
De dag ervoor had ik een van de dorpsbewoners in Laurel ontmoet, waar ik namens Grassroots Projects te gast was om te kijken hoe het met de bouw van een kliniek staat. Blijkbaar had de man gehoord dat dit met geld uit Nederland tot stand gekomen is. Zijn vraag was dan ook of wij hun konden helpen met het afronden van een waterproject in hun dorp. Een jaar geleden was een fonds uit San Cristobal begonnen met het bouwen wat een groot waterproject, maar na een fusie met een overheidsproject, hebben ze hun prioriteiten elders gelegd. De bouw is toen stil komen te liggen, wist de man mij te vertellen.
In het dorp werd ik welkom geheten door de dorpsoudste. Na wat over mezelf en over Grassroots Projects verteld te hebben, werden mijn woorden vanuit het Spaans naar Tzotzil vertaald. Het schijnt dat in dit afgelegen bergdorpje lang niet iedereen Spaans spreekt. Na een half uurtje wat over en weer gepraat te hebben was het tijd voor desayuno (ontbijt). En dat geeft vaak reden voor paniek, want als ik vertel dat ik geen vlees eet, moet er vaak snel een alternatief bedacht worden. Vijf minuten later stonden er zes witte boterhammen voor me met bonenpuree erop gesmeerd, aangevuld met plakjes tomaat.
Samen met ongeveer vijftien inwoners hebben we na het ontbijt in alle rust bekeken wat er allemaal al gebouwd is en wat er nog gedaan moet worden. Ondertussen kreeg ik te horen dat de gemeenschap tegen meer problemen aanloopt. Een Canadees bedrijf wil de mijnen hier gaan exploiteren en in het kader van het Plan Puebla Panama wil de regering een waterstuwdam plaatsen voor een nog te bouwen elektriciteitscentrale.
Wat later vertelde een bewoner dat ze de komende tijd verschillende workshops willen gaan organiseren in samenwerking met Ciepac. Ze proberen alle dorpjes in de buurt bij elkaar te krijgen en gezamenlijk een vuist te maken tegen de plannen van de Canadese multinational en de Mexicaanse regering. Want ze zijn heel bang dat grootste plannen in hun nadeel zullen gaan werken. Voorbeelden zijn er genoeg, zoals een mijnproject in het nabije San Marcos in Guatemala.
Met een notitieblok vol aantekeningen vertrok ik in de middag weer richting San Cristobal, met de belofte de inwoners in contact te brengen met een activistencollectief die zich bezighoud met het opzetten van waterprojecten in Zapatista gemeenschappen. Maar of ik de hoog gespannen verwachtingen waar kan maken, is maar de vraag. De verhoudingen zijn vaak ongelijk en ik word al snel gezien als een wandelende portemonnee die wel even een project zal financieren. Ik begrijp dat de nood bijna altijd heel hoog is, desondanks geeft dit mij na een bezoek aan een project vaak een vervelende nasmaak...